FWB – co to znaczy? Przewodnik po relacjach bez zobowiązań

FWB, czyli friends with benefits, to dwie osoby, które się przyjaźnią i regularnie uprawiają seks, ale nie tworzą pary. Od związku odróżnia je brak romantycznej deklaracji, a od przygody na jedną noc przyjaźń poza łóżkiem. Ta równowaga bywa krucha. Najczęstszym zakończeniem jest utrata kontaktu, a nie związek.

Co znaczy skrót FWB i skąd się wziął?

FWB to skrót od angielskiego friends with benefits, po polsku „przyjaciele z korzyściami”. Chodzi o dwie osoby, które się przyjaźnią i regularnie uprawiają seks, ale nie tworzą pary. Utrzymują ze sobą zazwyczaj przygodne kontakty seksualne bez zobowiązań.

Słowo i zjawisko mają przy tym osobne historie. Zbitka bardzo bliska dzisiejszemu terminowi padła już w 1995 roku w piosence Alanis Morissette „Head Over Feet”. Opisywała tam jednak ukochanego, który jest zarazem najlepszym przyjacielem. Chodziło więc o związek, a nie o przygodny układ. Sam seks między przyjaciółmi, którzy nie są parą, jest dużo starszy niż jakakolwiek nazwa. Skrót dał mu tylko etykietę, którą da się zapisać trzema literami.

Wśród szerokiej publiczności etykietę utrwaliły w 2011 roku dwie hollywoodzkie komedie romantyczne: „Friends with Benefits” i „No Strings Attached”. W obu przyjaciele umawiają się na seks bez uczuć i w obu kończy się to związkiem. Taki filmowy finał zdarza się w życiu rzadziej, niż sugeruje kino.

W wiadomości samo „fwb?” jest propozycją takiego układu. W profilu w aplikacjach randkowych to sygnał, że autor nie szuka związku. Skrót bywa mylony z FB, czyli fuck buddy. Myli się go też z BFF, czyli określeniem najlepszych przyjaciół, między którymi seksu nie ma.

FWB a związek, situationship i one night stand – gdzie przebiega granica?

FWB w ścisłym rozumieniu rozpoznasz po dwóch cechach, które muszą wystąpić jednocześnie: przyjaźni poza łóżkiem i układzie nazwanym przez obie strony. Związek bez zobowiązań jest kategorią szerszą, bo obejmuje także układy, w których przyjaźni nie ma wcale.

Po przyłożeniu do sąsiednich form relacji oba kryteria i romantyczna deklaracja dają cztery rozstrzygnięcia.

• Związek – ma obie cechy, a do tego romantyczną deklarację i wspólne plany. Wyłączność zdarza się w obu formach, więc sama niczego nie rozstrzyga.
• Situationship – przyjaźń i seks się zdarzają, ale nikt układu nie nazwał, więc każda strona może go rozumieć inaczej.
• One night stand i NSA – to seks nazwany wprost, jednorazowy albo powtarzany, ale bez przyjaźni poza spotkaniami.
• Związek otwarty – to romantyczna para, która zgodziła się na kontakty z innymi. W FWB romantycznej deklaracji nie ma.

O FWB mówi się raz, że jest „bez uczuć”, a raz, że przyjaźń jest jego fundamentem. Ta sprzeczność znika, gdy rozdzielimy rodzaje uczuć: układ wyklucza zobowiązanie romantyczne, ale nie wyklucza sympatii i troski. W potocznym użyciu słowo przesuwa się jednak w stronę samego seksu. „Fwb” z aplikacji bywa więc serią spotkań bliższą przygodom typu ONS niż przyjaźni.

Po co ludziom FWB?

Powody wejścia w FWB dzielą się na dwie grupy: chęć zyskania czegoś i chęć uniknięcia czegoś. Zyskać można seks, fizyczną bliskość i towarzystwo osoby, której się ufa. Uniknąć można presji deklaracji i planowania przyszłości, a także bolesnego rozstania, które w związku zwykle kosztuje więcej. U jednej osoby obie grupy często występują jednocześnie.

Teoria samookreślenia zakłada, że człowiek potrzebuje autonomii, kompetencji i więzi z innymi. W tym ujęciu FWB obiecuje więź z drugą osobą bez oddawania części autonomii. Po taki układ sięga się czasem w okresach przejściowych. Bywa to czas po rozstaniu (rebound), wyjazd na studia albo intensywny etap kariery.

Z różnych motywacji wyrastają różne układy, dlatego badacze nie traktują FWB jako jednej formy. Zespół Paula Mongeau ujął FWB szerzej niż ścisła definicja i wyróżnił siedem typów, które da się zebrać w pięć grup:

• True friends – przyjaciele od dawna, dla których seks jest dodatkiem do istniejącej więzi. To typ najczęstszy w relacjach badanych.
• Just sex – powtarzane spotkania seksualne bez prawdziwej przyjaźni poza nimi.
• Network opportunism – znajomi ze wspólnej paczki, którzy są dla siebie planem awaryjnym, gdy żadne nie znajdzie innego partnera.
• Transition in – układ, który prowadzi do związku. Ma trzy odmiany: zamierzoną i udaną, przypadkową oraz zamierzoną, która się nie powiodła.
• Transition out – dawna para, która po rozstaniu zostaje przy seksie bez związku.

Typy te odpowiadają motywacjom. True friends szukają bliskości, transition in w zamierzonych odmianach traktuje układ jako drogę do związku, a just sex i network opportunism omijają zobowiązania. Najczęstszy typ, true friends, opiera się na jednej stałej osobie i ma niewiele wspólnego z promiskuityzmem seksualnym, czyli częstą zmianą partnerów.

Większość badań nad takimi układami prowadzi się na studentach. W badaniu w Canadian Journal of Human Sexuality układ FWB miała za sobą ponad połowa uczestników. Było to dokładnie 52,5 proc. Ta liczba dotyczy jednak wyłącznie badanej próby i nie przenosi się na całą populację.

Zalety i wady relacji FWB, czyli co zyskujesz, a co ryzykujesz?

Zalety FWB istnieją, ale działają tylko wtedy, gdy obie strony chcą od układu tego samego. Ryzyka biorą się głównie z nierównego zaangażowania.

Co daje układ bez zobowiązań?

Największa zaleta FWB to seks i bliskość z kimś, kogo się zna i komu się ufa. Przewagą nad seksem z nieznajomym jest właśnie znajomość. Z przyjacielem łatwiej rozmawiać o potrzebach, granicach i zabezpieczeniu niż z osobą poznaną godzinę wcześniej. Do tego dochodzi swoboda: nie trzeba planować przyszłości, przedstawiać się rodzinie ani rozliczać z czasu.

Zaangażowanie w układ zależy od tego, ile ktoś wkłada w jego przyjacielską część. Inwestowanie w przyjaźń wzmacnia zarówno przyjaźń, jak i zaangażowanie seksualne. Układ, który sprowadza się do samego seksu, traci więc to, co odróżnia go od seksu z nieznajomym.

Drugim warunkiem jest komunikacja. Zaufanie z przyjaźni pomaga tylko wtedy, gdy z niego korzystamy, a nie zakładamy, że druga osoba sama się domyśli.

Gdzie układ się sypie?

Czy ktoś zawsze się zakocha? Nie zawsze, ale układ rzadko trwa w niezmienionej postaci. Roczne badanie układów FWB objęło 192 osoby, które na starcie były w takim układzie. Po mniej więcej roku 26 proc. nadal w nim było, a 15 proc. zostało parą. Kolejne 28 proc. wróciło do zwykłej przyjaźni. Pozostałe 31 proc. nie utrzymywało z dawnym partnerem żadnej relacji. Utrata kontaktu była więc najczęstszym pojedynczym zakończeniem, a przejście w związek najrzadszym.

Za częścią tych zakończeń może stać rozjazd oczekiwań. Zaangażowanie w przyjaźń, a nie w relację seksualną, przewiduje, czy ktoś chce układ zacieśnić (np. w związek), czy rozluźnić (np. zakończyć). Gdy jedna osoba inwestuje w przyjaźń bardziej niż druga, ich plany się rozchodzą.

Ryzyko zdrowotne rośnie, gdy układ nie jest wyłączny. W badaniu porównującym FWB i pary partnerzy z układów FWB rzadziej niż pary zachowywali wyłączność seksualną. Każdy dodatkowy partner po którejkolwiek stronie zwiększa ryzyko chorób przenoszonych drogą płciową. Prezerwatywa i regularne testowanie wyraźnie to ryzyko zmniejszają, choć żadna metoda nie chroni w pełni.

Jakie zasady ustalić, zanim relacja FWB się zacznie?

Zasady najlepiej ustalić przed pierwszym spotkaniem. W badaniu zasad w układach FWB 109 studentów opisało reguły swojego układu. Z tej grupy 80 proc. rozmawiało o regułach z partnerem wprost. Zasady badanych bardzo się jednak od siebie różniły, więc nie ma jednego gotowego zestawu.

W rozmowie o zasadach warto przejść przez te tematy:

• Inni partnerzy – czy układ ma być monogamiczny, a jeśli nie, czy mówicie sobie o nowych osobach.
• Zabezpieczenie – prezerwatywa, antykoncepcja i to, jak często się testujecie.
• Dyskrecja – co wiedzą wspólni znajomi i jak zachowujecie się przy nich.
• Granice – co jest poza układem: nocowanie, wspólne wyjazdy, wiadomości w ciągu dnia.
• Uczucia – co robi osoba, która zacznie chcieć więcej: mówi od razu czy zawiesza spotkania.
• Nowy związek – czy pojawienie się partnera u jednej ze stron automatycznie kończy układ.
• Plan wyjścia – jak zakończyć układ, żeby przetrwała przyjaźń. Każde z was może to zrobić bez tłumaczenia się.

Jak często wracać do tych ustaleń? Za każdym razem, gdy coś się zmienia: pojawia się nowa osoba, przeprowadzka albo pierwsza zazdrość. Zasady sprzed pół roku dotyczą układu, którego być może już nie ma.